Thắt dây an toàn đối với người ngồi trên ô tô - Bất cập trong văn bản luật và những điều chỉnh mới

Ngày đăng: 03/08/2016

Luật Giao thông đường bộ hiện hành của Việt Nam vẫn còn nhiều quy định chưa phù hợp với Công ước quốc tế 1968 về Giao thông Đường Bộ và Công ước về Biển báo - Tín hiệu đường bộ mà Việt Nam vừa gia nhập vào cuối năm 2015, điển hình là quy định bắt buộc thắt dây an toàn đối với người ngồi trên ô tô.

Luật Giao thông đường bộ hiện hành của Việt Nam còn nhiều quy định chưa phù hợp với Công Ước Quốc tế 1968 về Giao Thông Đường Bộ và Công ước về Biển báo - Tín hiệu đường bộ mà Việt Nam vừa gia nhập vào cuối năm 2015. Điển hình trong số đó là quy định bắt buộc thắt dây an toàn đối với tất cả người ngồi trên ô tô. Thực tiễn khó xử lý vi phạm đã nảy sinh, đòi hỏi nước ta phải có sự điều chỉnh cho phù hợp. Ngoài ra, việc tăng chế tài và mở rộng hành vi được đưa ra trong bối cảnh thực tế thực thi ở nước ta còn chưa hiệu quả.

Hiện trạng thực hiện quy định tại Việt Nam

Dây an toàn là một trong những thiết bị bảo vệ quan trọng nhất trên một chiếc ô tô. Thắt dây an toàn khi lên xe không chỉ giúp người ngồi trên xe tránh được sự va đập nếu xảy ra tai nạn mà còn giúp cửa đóng ăn khớp với xe, phòng chống những tình huống không mong đợi. Mặc dù vậy, hiện nay, nhiều người dân nước ta vẫn không có thói quen sử dụng dây an toàn khi tham gia giao thông, kể cả khi cho trẻ nhỏ lên xe. Thậm chí, để đối phó với những xe có cảnh báo nhắc nhở phải thắt dây an toàn, các lái xe chỉ cài lại rồi vắt ra phía sau ghế. Họ cho rằng, thắt dây an toàn là một việc làm gây vướng víu và bất tiện. Tuy nhiên, trái với tâm lý chủ quan đó, những hậu quả khi tai nạn xảy ra thì thật khó lường.

Thực tế, không ít vụ tai nạn ô tô gây hậu quả thương tâm có một phần nguyên nhân bắt nguồn từ việc người ngồi trên xe không thắt dây an toàn. Điền hình nhất phải kể đến vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào giữa năm 2014 giữa 1 xe taxi 4 chỗ và 1 chiếc xe tải trên cầu Thăng Long, Hà Nội. Toàn bộ lái xe và hành khách trên xe taxi không thăt dây an toàn, vì vậy, khi tai nạn xảy ra khiến toàn bộ nóc xe bị bật tung, hai hành khách đã bị văng ra đường và tử vong, tài xế bị va đập mạnh trong xe cũng không qua khỏi; còn một hành khách thì bị thương nặng.

Theo nhiều nghiên cứu đã được công bố, khi bị đâm về phía trước, người lái xe chỉ có thể giữ cho mình không bị chấn thương trong điều kiện xe đang chạy với tốc độ 5 km/h. Tuy nhiên, khi xe chạy với tốc độ cao hơn, cụ thể là 70 km/h thì người ngồi trong xe có lực quán tính đạt tốc độ gần bằng tốc độ của xe. Khi đó, nếu xe bị dừng đột ngột, người ngồi trên xe không có dây an toàn sẽ bị đẩy về phía trước với tốc độ gần 70 km/h; đồng thời nếu người đó có trọng lượng 70 kg thì khi bị đâm chính diện sẽ phải chịu một lực đập mạnh khoảng 3 tấn lên người. Đó thực sự là một bản án tử hình có thể cướp đi mạng sống của bất kỳ ai.

Trao đổi với phóng viên Kênh VOV Giao thông Quốc gia, lực lượng CSGT công an thành phố Hà Nội nhận định, sự chấp hành quy định của một bộ phận lái xe và người tham gia giao thông, đối với quy định thắt dây an toàn khi ngồi trên phương tiện còn hạn chế. Trong khi đó, việc phát hiện, xử lý vi phạm gặp khó khăn do khó phát hiện vi phạm nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Đồng tình với quan điểm này, TS Trần Hữu Minh, Phó Chánh văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia nhấn mạnh: “Luật Giao thông đường bộ hiện nay chưa quy định bắt buộc người ngồi ghế sau ô tô phải thắt dây an toàn mà chỉ khuyến khích. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn giao thông, chúng ta cần phải quy định triệt để về vấn đề này. Thực tế tại nước ta cho thấy, khi lên bất cứ một xe taxi nào, chúng ta sẽ rất khó để tìm kiếm dây bảo hiểm. Tôi đã đi thử và nhận thấy như vậy. Đặc biệt, hầu hết các phương tiện xe khách đều không được trang bị dây an toàn, chủ xe không coi trọng việc này cho hành khách”.

Điều chỉnh bất cập để hội nhập quốc tế

Theo TS Trần Hữu Minh, Phó Chánh văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia và các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông vận tải, hiện nay, nhiều nước trên thế giới đã đưa ra quy định bắt buộc về việc thắt dây an toàn đối với người ngồi trên xe ô tô cùng với mức phạt nghiêm khắc dành cho người vi phạm. Còn tại Việt Nam, Luật Giao thông đường bộ và các thông tư liên quan cũng đã quy định về vấn đề này. Cụ thể như Điều 9, khoản 2 của Luật GT đường bộ quy định là lái xe và người ngồi hàng ghế đầu trên xe ô tô phải thắt dây an toàn. Trước đó, Nghị định 171 và Nghị định 107 của Chính phủ cũng có quy định là xử phạt từ 100 đến 200 nghìn đồng đối với hành vi không thắt dây an toàn đối với người ngồi hàng ghế đầu của ô tô.

Tuy nhiên, bà Hoàng Hồng Hạnh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp Chế Thanh tra, Tổng cục Đường bộ Việt Nam, thành viên Ban soạn thảo Nghị định 46/2016 nhận định, mặc dù đã có quy định, nhưng luật pháp nước ta còn chưa hoàn toàn phù hợp với Công Ước Quốc tế 1968 về Giao Thông Đường Bộ và Công ước về Biển báo - Tín hiệu đường bộ mà Việt Nam đã gia nhập từ năm 2015. Theo đó, Công ước quốc tế quy định, tất cả người ngồi trên ô tô đều bắt buộc phải thắt dây an toàn, bao gồm cả ghế trước và ghế sau; trong khi Luật Giao thông đường bộ nước ta chưa thể hiện đầy đủ. Vì vậy, sự điều chỉnh, bổ sung quy định mới tại Việt Nam là cần thiết.

Bà Hoàng Hồng Hạnh cho biết: “Hiện nay trong quá trình theo dõi, quản lý hoạt động vận tải, chúng tôi thấy rằng việc thắt dây an toàn ở tất cả các vị trí, đặc biệt trên xe khách là rất quan trọng. Nó đảm bảo, giảm thiểu thương vong trong quá trình xảy ra tai nạn. Nội dung này không quy định trong Luật Giao thông đường bộ nhưng khi Việt Nam gia nhập Công ước Viên 1968 về giao thông đường bộ thì có quy định nội dung này. Chúng ta sửa đổi nhằm tuân thủ thực hiện Công ước Viên, nhưng đồng thời cũng nhằm góp phần đảm bảo an toàn cho người dân trong quá trình tham gia giao thông”.

Chính vì vậy, theo Nghị định 46 vừa được ban hành và chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 1/8 tới đây, lái xe ô tô sẽ bị phạt tiền từ 100 đến 200 nghìn đồng đối với mỗi trường hợp người ngồi trên xe không thắt dây an toàn. Do đó, số lượng hành khách vi phạm quy định càng nhiều thì lái xe bị phạt càng cao. Quy định này nhằm buộc lái xe luôn phải có ý thức nhắc nhở người đi trên xe thắt dây an toàn để bảo đảm tính mạng.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh sự vào cuộc xử lý của các cơ quan chức năng, ý thức chấp hành của người tham gia giao thông mới là điều quan trọng nhất để góp phần giảm thiểu tai nạn. Bởi vậy, việc cài dây an toàn khi lên xe nên được mỗi người dân chúng ta coi là việc làm bắt buộc. Điều này sẽ giúp ích rất lớn cho việc đảm bảo an toàn mọi người và góp phần giảm thiểu thương vong do tai nạn giao thông gây ra. 

(theo kênh VOV Giao thông Quốc gia)